Steigerhout behandelen: zo kies je de juiste afwerking

Steigerhout behandelen lijkt ingewikkeld omdat er zoveel middelen in de schappen staan: olie, was, beits, lak en impregneermiddel. Toch is de keuze vrij overzichtelijk zodra je weet waar je meubel of plank komt te staan en hoe je hem gaat gebruiken.

In dit overzicht lees je wanneer behandelen nodig is, welke afwerking bij welke situatie past en hoe je het stap voor stap aanpakt. Zo voorkom je vlekken in je eettafel, grauwe planken in de tuin of een kast die naar een oude bouwplaats blijft ruiken.

Moet je steigerhout behandelen?

Het korte antwoord: niet altijd, maar vaak wel. Steigerhout is meestal vurenhout, soms Douglas. Vuren is een zachte houtsoort die van zichzelf weinig bestand is tegen vocht en schimmels. Onbehandeld trekt het vlekken, vuil en water makkelijk op.

Of behandelen echt nodig is, hangt af van drie vragen:

• Waar staat het? Binnen in een droge woonkamer is de belasting laag. Buiten krijgt het hout regen, zon en vorst te verduren.
• Hoe gebruik je het? Een wandplank voor boeken vraagt minder bescherming dan een eettafel waar dagelijks koffie en saus op belanden.
• Welke uitstraling wil je? Elke afwerking verandert de kleur een beetje. Wie de grijze, droge look wil houden, kiest anders dan wie een warme, donkere tint zoekt.

Ook het soort steigerhout speelt mee. Nieuw steigerhout is ongebruikt en vaak nog licht van kleur. Gebruikt steigerhout heeft sporen van de bouwplaats, zoals cementresten, verfvlekken en spijkergaten. Die oude planken zijn vaak al wat grijs verweerd en reageren anders op olie of beits dan nieuw hout.

Steigerhout behandelen voor binnen

Voor binnen is de vraag vooral of je het hout wilt beschermen tegen vlekken en slijtage. Een decoratieve wandplank of een fotolijst kun je prima onbehandeld laten. Schuur hem wel licht op, zodat je geen splinters krijgt.

Voor een tafel, bureau, salontafel of keukenblad raden we wel een afwerking aan. Vuren is zacht en poreus, dus een kring van een glas of een vetvlek trekt snel in. Een olie, hardwaxolie of matte lak houdt dat tegen. Wil je de lichte, verweerde kleur behouden, dan zijn er ook olies en lakken met een witpigment die het aankleuren beperken.

Let bij gebruikt steigerhout op de bouwplaatsgeur en op resten cement of verf. Maak de planken eerst goed schoon en laat ze drogen voordat je iets aanbrengt. In ons artikel over steigerplanken schoonmaken lees je hoe je dat aanpakt.

Steigerhout beschermen voor buiten

Buiten is behandelen bijna altijd verstandig. Vuren valt in een lage duurzaamheidsklasse en gaat zonder bescherming in de buitenlucht relatief snel achteruit. Regen trekt in het hout, het gaat werken en scheuren, en op den duur kan het gaan rotten.

Goede opties voor buiten zijn:

• Impregneermiddel als eerste laag die vocht en schimmel tegengaat.
• Buitenbeits (transparant of dekkend) die ademt en UV-bescherming geeft.
• Terrasolie of tuinhoutolie voor een natuurlijke uitstraling, met vaker onderhoud.

Belangrijker nog dan het middel is de constructie. Zorg dat water kan weglopen, laat het hout niet direct op de grond of in het gras staan en behandel ook de kopse kanten. Juist daar zuigt het hout het meeste vocht op. Meer over deze stap lees je in het artikel over steigerhout impregneren.

De opties op een rij: olie, was, beits, lak en impregneren

Olie en hardwaxolie

Olie trekt in het hout en laat de nerf mooi uitkomen. Het hout voelt nog als hout aan en kleurt meestal iets warmer en donkerder. Hardwaxolie combineert olie met was en geeft daardoor een iets steviger toplaag. Je brengt het vaak in twee dunne lagen aan. Kleine beschadigingen kun je later plaatselijk bijwerken.

Was

Meubelwas geeft een zachte, zijdeachtige glans en een fijn gevoel. De bescherming is beperkt, dus was is vooral geschikt voor meubels die weinig te verduren krijgen, zoals een kast of nachtkastje.

Beits

Beits geeft kleur en bescherming in één. Speciale steigerhoutbeitsen in tinten als white wash, grey wash of antraciet zijn populair. Transparante beits laat de nerf zien, dekkende beits minder. Voor buiten kies je een beits die geschikt is voor buitengebruik.

Lak

Lak vormt een dichte laag op het hout. Dat beschermt goed tegen vlekken en vocht, maar het hout voelt minder natuurlijk aan. Een matte lak op waterbasis valt het minst op. Voor natte ruimtes wordt vaak een 2K-lak gebruikt, zie ook ons artikel over een steigerhouten badkamermeubel.

Impregneren

Impregneermiddel dringt in het hout en maakt het waterafstotend en minder vatbaar voor schimmels en insecten. Het is vooral een basislaag voor buiten. Veel impregneermiddelen kun je daarna overschilderen met beits of verf.

Vergelijkingstabel: welke afwerking past bij jou?

Afwerking	Binnen	Buiten	Bescherming	Uitstraling	Onderhoud
Olie	Ja	Ja (buitenolie)	Gemiddeld	Natuurlijk, iets donkerder	Regelmatig bijwerken
Hardwaxolie	Ja	Beperkt	Goed	Natuurlijk, zijdeglans	Plaatselijk bij te werken
Was	Ja	Nee	Laag	Zacht, licht glanzend	Vaak opnieuw
Beits	Ja	Ja	Goed	Kleur naar keuze	Om de paar jaar
Lak	Ja	Beperkt	Zeer goed tegen vlekken	Minder houtgevoel	Weinig, maar lastig herstellen
Impregneermiddel	Soms	Ja	Tegen vocht en schimmel	Vrijwel onzichtbaar	Herhalen volgens etiket

De tabel is een richtlijn. Kijk altijd op het etiket van het product: daar staat of het geschikt is voor binnen, buiten of allebei, en hoeveel lagen nodig zijn.

Stappenplan: steigerhout behandelen

1. Maak het hout schoon. Verwijder stof, cementresten en losse vezels met een harde borstel. Laat nat gemaakt hout helemaal drogen.
2. Schuur waar nodig. Gebruik grof schuurpapier (korrel 80) voor ruwe plekken en daarna een fijnere korrel (120 tot 180) voor een gladde toplaag. Schuur met de nerf mee.
3. Maak stofvrij. Zuig het schuurstof op en neem het hout af met een licht vochtige doek.
4. Maak een proefstukje. Test het middel op een restplank of aan de onderkant. Steigerhout kan per plank anders reageren.
5. Breng de eerste laag aan. Werk dun en in de richting van de nerf. Bij olie veeg je het overschot na de inwerktijd af.
6. Laat drogen en schuur tussendoor licht. Na de eerste laag kunnen houtvezels overeind staan. Een korte schuurbeurt met fijn papier maakt het weer glad.
7. Breng een tweede laag aan. Bij veel middelen geeft een tweede laag pas de volle bescherming.
8. Geef het tijd om uit te harden. Droog is niet hetzelfde als uitgehard. Belast een tafelblad pas volledig na de uithardingstijd op het etiket.

Tip: Doeken met olie of hardwaxolie kunnen tijdens het drogen vanzelf gaan broeien. Leg gebruikte doeken uitgespreid buiten te drogen of bewaar ze in een gesloten pot met water.

Onderhoud na het behandelen

Hoe vaak je onderhoud doet, hangt af van de afwerking en de plek. Binnen is een geoliede tafel vaak een of twee keer per jaar toe aan een dunne nieuwe laag. Buiten heeft olie meestal elk seizoen aandacht nodig, beits gaat vaak een paar jaar mee.

• Maak het hout schoon met lauw water en een milde zeep. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen, die tasten de toplaag aan.
• Veeg gemorste vloeistof direct op, vooral op olie en was.
• Controleer buitenmeubels in het voorjaar op grauwe plekken, scheurtjes en loslatende beits.
• Werk kale plekken bij voordat het hout water gaat opnemen.

Zoek je inspiratie voor wat je met behandeld steigerhout kunt maken? Bekijk dan de voorbeelden van toepassingen.

Kort samengevat

Steigerhout behandelen is binnen vooral nodig voor meubels die veel gebruikt worden, en buiten bijna altijd. Olie en hardwaxolie houden het natuurlijke karakter, beits geeft kleur, lak beschermt het sterkst en impregneermiddel is een goede basis tegen vocht. Maak het hout eerst schoon en droog, test op een restje en neem de droog- en uithardingstijd serieus. Dan heb je jarenlang plezier van je steigerhout.

Veelgestelde vragen