Steigerhout impregneren: zo maak je het waterafstotend

Steigerhout impregneren is een van de eerste stappen als je planken buiten wilt gebruiken. Een impregneermiddel dringt in het hout en maakt het waterafstotend en minder vatbaar voor schimmel. Zo gaat een tuinbank, plantenbak of buitentafel van steigerhout langer mee.

Toch is er veel verwarring over het woord impregneren. Geïmpregneerd hout uit de houthandel is iets anders dan hout dat je zelf met een kwast behandelt. In dit artikel lees je wat het verschil is, hoe je zelf impregneert en wanneer een ander middel slimmer is.

Wat is impregneren precies?

Impregneren betekent dat je een beschermend middel in het hout laat trekken, in plaats van er alleen een laag op te leggen zoals bij lak. Het middel vult de poriën in de bovenste laag van het hout. Daardoor neemt het hout minder water op en krijgen schimmels en houtaantastende insecten minder kans.

Dat is bij steigerhout geen overbodige luxe. Steigerplanken zijn meestal van vuren, soms van Douglas. Vuren is een zachte houtsoort met een lage natuurlijke duurzaamheid. Buiten en onbehandeld gaat het daardoor sneller achteruit dan hardhout. Meer achtergrond over de houtsoort lees je in wat is steigerhout.

Geïmpregneerd hout uit de houthandel versus zelf impregneren

Hier gaat het vaak mis. Als in een bouwmarkt of houthandel hout als “geïmpregneerd” wordt verkocht, is dat meestal fabrieksmatig behandeld. Het hout gaat dan in een grote tank, waar het middel met vacuüm en hoge druk diep in het hout wordt geperst. Dat hout herken je vaak aan een groenige of bruinige kleur.

Zelf impregneren met een kwast, roller of spuit is een oppervlaktebehandeling. Het middel dringt wel in het hout, maar lang niet zo diep als bij drukimpregnatie. Dat betekent:

• Zelf geïmpregneerd steigerhout is beter beschermd dan onbehandeld hout, maar niet gelijk aan fabrieksmatig geïmpregneerd hout.
• Je moet de behandeling na verloop van tijd herhalen.
• Voor hout dat direct in de grond of in constant natte omstandigheden staat, is zelf impregneren meestal niet genoeg.

Steigerhout zelf wordt in de regel niet drukgeïmpregneerd verkocht. Gebruik je het voor palen of een bak die direct op de grond staat, kies dan voor die onderdelen liever ander hout of zorg dat het steigerhout los van de grond blijft.

Kenmerk	Fabrieksmatig geïmpregneerd	Zelf geïmpregneerd
Methode	Vacuüm en hoge druk in een tank	Kwast, roller of spuit
Indringdiepte	Diep in het hout	Vooral de buitenste millimeters
Kleur	Vaak groenig of bruin	Kleurloos of licht aangekleurd
Herhalen	Meestal niet nodig	Ja, regelmatig
Geschikt voor grondcontact	Afhankelijk van de behandelklasse	Nee, beter vermijden

Welk impregneermiddel kies je?

In de winkel vind je verschillende soorten. De meest voorkomende zijn kleurloze impregneermiddelen op waterbasis en op oplosmiddelbasis. Middelen op waterbasis ruiken minder en drogen vaak sneller. Middelen op oplosmiddelbasis dringen soms iets dieper in, maar vragen om een goed geventileerde werkplek.

Let bij het kiezen op deze punten:

• Binnen of buiten: veel impregneermiddelen zijn voor beide geschikt, maar niet allemaal. Controleer het etiket.
• Werking: sommige middelen zijn alleen waterafstotend, andere werken ook tegen schimmels en insecten.
• Overschilderbaar: wil je er later beits of verf over, kies dan een middel dat als grondlaag geschikt is.
• Kleur: een kleurloos middel houdt de uitstraling van het hout grotendeels intact. Een licht pigment geeft extra UV-bescherming.

Steigerhout impregneren in stappen

Met de juiste voorbereiding is impregneren een klus van een middag, plus droogtijd. Werk bij droog weer, bij voorkeur niet in de volle zon en niet bij vorst.

1. Kies het juiste moment. Het hout moet droog zijn. Heeft het buiten in de regen gelegen, laat het dan eerst een paar droge dagen binnen of onder een afdak liggen.
2. Maak de planken schoon. Borstel zand, cementresten en mos weg. Hoe je hardnekkig vuil aanpakt, lees je bij steigerplanken schoonmaken.
3. Schuur licht. Een lichte schuurbeurt opent de bovenste laag, zodat het middel beter intrekt. Maak alles daarna stofvrij.
4. Bescherm jezelf en de omgeving. Draag handschoenen, leg folie onder het werk en zorg voor ventilatie.
5. Breng het middel royaal aan. Werk met een brede kwast in de richting van de nerf. Het hout mag het middel goed opzuigen.
6. Vergeet de kopse kanten niet. De uiteinden van een plank nemen het meeste vocht op. Geef ze extra aandacht, ook rond zaagsneden en boorgaten.
7. Laat drogen en herhaal waar nodig. Veel middelen vragen om twee lagen, nat-in-nat of na een korte droogtijd. Volg het etiket.

Tip: Zaag en boor je planken zoveel mogelijk op maat voordat je impregneert. Elke nieuwe zaagsnede is weer onbeschermd en moet je anders apart nabehandelen.

Hoe lang moet het drogen?

De droogtijd verschilt sterk per product, temperatuur en luchtvochtigheid. Middelen op waterbasis zijn vaak binnen enkele uren stofdroog. Voordat je er beits of verf overheen zet, hanteren fabrikanten meestal een wachttijd van een tot twee dagen. Bij koud of vochtig weer duurt het langer.

Houd de etiketwaarden aan en ga uit van een ruime marge. Behandeld hout dat te vroeg nat regent, neemt het middel minder goed op.

Hoe vaak moet je opnieuw impregneren?

Een eenmalige behandeling houdt niet eeuwig. Zon, regen en slijtage breken de beschermlaag langzaam af. Hoe snel dat gaat, hangt af van de plek. Een tuinbank onder een overkapping houdt het langer vol dan een plantenbak die het hele jaar in de regen staat.

Als vuistregel controleer je buitenhout elk voorjaar. Daarvoor gebruik je een eenvoudige test:

• Sprenkel wat water op de plank.
• Parelt het water en rolt het eraf, dan werkt de bescherming nog.
• Trekt het water snel in en wordt het hout donker, dan is het tijd voor een nieuwe laag.

Veel fabrikanten adviseren om ongeveer elke een tot twee jaar opnieuw te behandelen, maar kijk vooral naar het hout zelf. Plekken waar water blijft staan, zoals zittingen en randen, zijn meestal als eerste toe aan onderhoud.

Nadelen en aandachtspunten

Impregneren is nuttig, maar geen wondermiddel. Houd rekening met deze punten:

• Beperkte diepte. Zoals gezegd blijft de bescherming vooral aan de buitenkant. Diepe scheuren en beschadigingen laten weer vocht toe.
• Geen UV-bescherming. Een kleurloos impregneermiddel houdt het hout niet tegen om grijs te verkleuren. Daarvoor heb je een gepigmenteerde beits of olie nodig.
• Chemische middelen. Middelen tegen schimmel en insecten bevatten werkzame stoffen. Gebruik ze niet op snijplanken, kinderspeelgoed of moestuinbakken zonder dat het etiket dat uitdrukkelijk toestaat.
• Binnen vaak overbodig. In een droge woonkamer is impregneren meestal niet nodig. Daar is olie of lak praktischer.

Alternatieven voor impregneren

Wil je steigerhout waterdicht maken of een andere afwerking, dan zijn er alternatieven die je ook kunt combineren met een impregneerlaag:

• Buitenbeits: geeft kleur, UV-bescherming en een ademende laag. Vaak de beste keuze voor tuinmeubels.
• Terrasolie of tuinhoutolie: natuurlijke uitstraling, makkelijk bij te werken, maar vaker onderhoud.
• Dekkende verf: sterke bescherming, maar de nerf van het steigerhout verdwijnt grotendeels.
• Constructieve bescherming: een afdak, pootjes onder de meubels en afschot zodat regen wegloopt. Dit helpt bij elke afwerking.

Een volledig overzicht van alle afwerkingen vind je in ons artikel over steigerhout behandelen. Ben je van plan een zitplek te maken, kijk dan ook bij de steigerhouten tuinbank.

Kort samengevat

Steigerhout impregneren maakt vurenhout waterafstotend en minder gevoelig voor schimmel, vooral voor buitengebruik. Zelf impregneren met een kwast is wel een oppervlaktebehandeling en niet te vergelijken met drukgeïmpregneerd hout uit de houthandel. Werk op schoon en droog hout, behandel de kopse kanten extra en herhaal de behandeling op tijd. Combineer het met een beits of olie voor UV-bescherming, en houd je steigerhout los van de grond.

Veelgestelde vragen