In het kort
- Steigerhout zijn planken die bedoeld zijn als looppad op bouwsteigers.
- In Nederland is het meestal vurenhout, soms Douglas.
- Een steigerplank is ongeveer 3 cm dik en 20 cm breed, vaak met stalen kopbeslag.
- Gebruikt steigerhout heeft bouwplaatssporen, nieuw steigerhout is schoon en rechter.
- Het hout is makkelijk te bewerken, maar zacht en buiten beperkt duurzaam zonder behandeling.
Wat is steigerhout precies? Het korte antwoord: planken die oorspronkelijk zijn gemaakt om op te lopen op een bouwsteiger. Door hun stevige maat, robuuste uitstraling en verweerde kleur zijn ze uitgegroeid tot een van de populairste houtsoorten voor meubels, wanddecoratie en tuinprojecten.
In dit artikel lees je waar steigerhout vandaan komt, wat voor hout het is, hoe nieuw en gebruikt steigerhout van elkaar verschillen en waar je op let als je ermee aan de slag wilt. Ook de voor- en nadelen zetten we op een rij, zodat je weet of het bij jouw project past.
Wat is steigerhout en waar komt het vandaan?
Steigerhout is de verzamelnaam voor de planken die bouwbedrijven op steigers leggen als looppad. Ze moeten het gewicht van mensen, gereedschap en materiaal dragen, dus ze zijn dikker en breder dan gewone planken. Aan de uiteinden zit meestal een stalen kopbeslag, een metalen band die voorkomt dat de kopse kant splijt of rafelt.
Na een aantal jaar op de bouwplaats zijn de planken niet meer geschikt als steigermateriaal. Ze raken beschadigd, gaan krom trekken of voldoen niet meer aan de veiligheidseisen. Vroeger verdwenen ze dan als afval of brandhout. Tegenwoordig krijgen ze een tweede leven als tafelblad, wandbekleding of tuinbank.
Door de populariteit van de stoere look wordt er ook veel nieuw steigerhout verkocht. Dat zijn planken met dezelfde maat en houtsoort, maar die nooit op een steiger hebben gelegen. Vaak krijgen ze een behandeling waardoor ze er toch verweerd uitzien.
Wat voor hout is steigerhout?
Wie zich afvraagt wat voor hout steigerhout is: in Nederland gaat het bijna altijd om vurenhout. Dat is een naaldhoutsoort (fijnspar) die snel groeit in Noord- en Midden-Europa en Scandinavië. Vuren is licht van gewicht, redelijk sterk en goed te bewerken. Het heeft een lichte, geelwitte kleur met duidelijke nerven en hier en daar een kwast (noest).
Soms worden steigerplanken van Douglas gemaakt. Douglashout is ook naaldhout, maar heeft een warmere, roodbruine kleur en is van nature iets duurzamer buiten. Je ziet het minder vaak als echt bouwplaatsmateriaal, maar wel bij nieuw steigerhout dat voor meubels en tuinprojecten wordt verkocht.
| Kenmerk | Vuren | Douglas |
|---|---|---|
| Kleur (onbehandeld) | Licht geelwit, vergrijst naar zilvergrijs | Roze tot roodbruin, vergrijst ook |
| Gewicht | Licht | Iets zwaarder |
| Duurzaamheid buiten (onbehandeld) | Beperkt | Matig, iets beter dan vuren |
| Hoe vaak als steigerplank | Meest gebruikt | Minder vaak |
| Bewerkbaarheid | Goed, wel kans op splinters | Goed, iets harder |
Beide soorten zijn dus naaldhout. Dat betekent dat steigerhout zachter is dan loofhout zoals eiken. Het krijgt sneller deukjes en krassen, maar bij een ruwe, doorleefde look valt dat nauwelijks op.
Steigerhouten planken: de vaste maat
Steigerhouten planken herken je aan hun vaste afmeting. Een echte steigerplank is meestal ongeveer 3 cm dik en ongeveer 20 cm breed. De lengte varieert: kortere planken zijn er vanaf zo’n 2 tot 2,5 meter, op de bouw worden vaak langere planken van 3 tot 4 meter of meer gebruikt.
Geschaafde planken zijn door het schaven een paar millimeter dunner en smaller dan ruwe planken. Ga je meerdere planken naast elkaar leggen of een meubel op maat maken, meet dan altijd zelf even na. In ons artikel over de afmetingen van een steigerplank vind je een overzicht van de gangbare maten en een rekenvoorbeeld.
Nieuw of gebruikt steigerhout: wat is het verschil?
De keuze tussen nieuw en gebruikt steigerhout bepaalt voor een groot deel hoe je project eruitziet en hoeveel werk je eraan hebt.
Gebruikt (oud) steigerhout
Oud steigerhout heeft jaren op de bouwplaats gelegen. Dat zie je terug: cementresten, verfspatten, spijkergaten, deuken en een grijze, verweerde kleur. Precies die sporen maken het geliefd. Geen plank is hetzelfde.
- Authentieke, doorleefde uitstraling
- Het hout is al jaren buiten geweest en heeft zich grotendeels “gezet”
- Hergebruik van materiaal dat anders zou worden weggegooid
- Wel meer voorbereiding: schoonmaken, spijkers verwijderen en vaak schuren
- Kans op scheuren, kromme planken en verborgen metalen resten
Nieuw steigerhout
Nieuw steigerhout is ongebruikt. Het is schoon, recht en vaak al op maat gezaagd. Het wordt verkocht in naturel, maar ook met een vergrijsde, verweerde of “greywash” uitstraling.
- Schoon en direct te gebruiken
- Rechter en gelijkmatiger van maat
- Geen cement of spijkers, dus vriendelijker voor je zaag en schuurmachine
- Minder karakter, de verweerde look is vaak nagemaakt
- Kan nog wat krimpen of trekken als het niet goed droog is
Kenmerken van steigerhout op een rij
Wat maakt steigerhout zo herkenbaar? Een paar eigenschappen keren steeds terug:
- Robuust formaat: door de dikte van ongeveer 3 cm voelt een meubel van steigerhout stevig en massief aan.
- Zichtbare nerf en kwasten: het naaldhout heeft een uitgesproken tekening.
- Verweerde kleur: onbehandeld vergrijst het hout onder invloed van zon en regen.
- Gebruikssporen: bij oud steigerhout horen spijkergaatjes, deukjes en soms kleurverschillen.
- Werkt mee met het klimaat: hout zet uit bij vocht en krimpt bij droogte, waardoor naden en kleine scheurtjes kunnen ontstaan.
Waarvoor gebruik je steigerhout?
Steigerhout is veelzijdig. Binnen zie je het vaak in de woonkamer, slaapkamer en badkamer. Denk aan eettafels, salontafels, wandplanken, tv-meubels, een steigerhouten bed of een wastafelmeubel. Ook als wandbekleding is het populair, bijvoorbeeld achter een bank of bed.
Buiten gebruik je steigerhout voor tuinbanken, plantenbakken, schuttingen, tuintafels en zelfs buitenkeukens. Houd er rekening mee dat vuren buiten niet vanzelf lang meegaat. Een goede behandeling en een constructie waarbij water snel kan weglopen maken veel verschil. Wil je inspiratie opdoen, kijk dan bij onze voorbeelden van toepassingen.
Tip: Ga je binnen een tafelblad of bureau maken, kies dan bij voorkeur goed gedroogd steigerhout en laat de planken een week of twee acclimatiseren in de ruimte waar het meubel komt te staan. Zo voorkom je dat er na de bouw grote kieren ontstaan.
Voor- en nadelen van steigerhout
Steigerhout is niet voor elk project de beste keuze. Zet de belangrijkste punten tegen elkaar af.
| Voordelen | Nadelen |
|---|---|
| Stoere, natuurlijke uitstraling | Zacht hout: krassen en deuken ontstaan snel |
| Makkelijk te zagen, schroeven en schuren | Gebruikt hout vraagt veel voorbereiding |
| Vaste maat maakt plannen eenvoudig | Kan splinteren, krimpen en scheuren |
| Hergebruik bij oud steigerhout | Buiten onbehandeld beperkt duurzaam |
| Kleine beschadigingen passen bij de look | Ruwe planken zijn minder hygiënisch voor bijvoorbeeld een aanrecht |
De meeste nadelen kun je ondervangen met een goede voorbereiding en afwerking. Lees in ons overzicht over steigerhout behandelen welke middelen je binnen en buiten kunt gebruiken, van olie en beits tot lak.
Waar let je op bij het kiezen van steigerhout?
Voordat je planken uitzoekt, helpt het om een paar vragen te beantwoorden:
- Binnen of buiten? Buiten heeft een duurzamere soort zoals Douglas of een goede behandeling de voorkeur.
- Welke look wil je? Echt doorleefd vraagt om gebruikt steigerhout, strak en schoon om nieuw of geschaafd hout.
- Hoeveel tijd heb je? Gebruikt hout schoonmaken en ontspijkeren kost uren. Reken dat mee.
- Hoe recht zijn de planken? Leg ze op een vlakke vloer en kijk langs de zijkant of ze krom of getordeerd zijn.
- Hoe droog is het hout? Nat of zwaar aanvoelend hout gaat nog krimpen. Laat het eerst drogen.
Kies je voor gebruikte planken, controleer ze dan ook op scheuren aan de uiteinden en op vergeten spijkers of nietjes.
Kort samengevat
Steigerhout zijn planken die zijn bedoeld als looppad op bouwsteigers, meestal van vurenhout en soms van Douglas. Ze zijn ongeveer 3 cm dik en 20 cm breed en hebben aan de uiteinden vaak een stalen kopbeslag. Gebruikt steigerhout heeft bouwplaatssporen en veel karakter, nieuw steigerhout is schoner en rechter. Het hout is makkelijk te bewerken en past bij een stoere, landelijke of industriële stijl, maar is zacht en vraagt buiten om bescherming. Weet je wat je wilt maken en waar het komt te staan, dan kies je eenvoudig de juiste planken.
Veelgestelde vragen
Ja, maar vurenhout is van zichzelf beperkt duurzaam buiten. Met een goede behandeling, bijvoorbeeld impregneren of beitsen, en een constructie waarbij water snel wegloopt, gaat het een stuk langer mee. Douglas is buiten iets duurzamer dan vuren.
Steigerhout is zachthout. Zowel vuren als Douglas zijn naaldhoutsoorten. Daardoor is het licht en makkelijk te bewerken, maar ontstaan er ook sneller deukjes en krassen dan bij loofhout zoals eiken.
Dat is het kopbeslag: een stalen band om de kopse kant van de plank. Het voorkomt dat de uiteinden splijten of rafelen tijdens het gebruik op de bouw. Voor meubels zaag je dit deel meestal af, voor decoratie laten sommige mensen het juist zitten.
Dat kan, het hout behoudt dan zijn natuurlijke uitstraling. Wel is onbehandeld hout gevoelig voor vlekken van vet, water en koffie. Voor een tafelblad of bureau is een behandeling met olie, was of lak daarom vaak praktischer.
Echt gebruikt steigerhout heeft sporen van de bouwplaats, zoals cementresten, verfspatten, spijkergaten en deukjes. De kleur is ongelijk grijs verweerd en de maten kunnen per plank een paar millimeter verschillen. Nieuw steigerhout met een verweerde look is gelijkmatiger van kleur en maat.
Afmeting steigerplank: breedte, dikte en lengtes op een rij
Steigerhout behandelen: zo kies je de juiste afwerking
Steigerhout impregneren: zo maak je het waterafstotend